कुशल श्रमिकांच्या पुरवठ्या साठी काय समस्या आहेत।

 

प्रश्न :- कुशल श्रमिकांच्या पुरवठ्या साठी काय समस्या आहेत। ( ८ गुणांसाठी )

उत्तर :-

कुशल श्रमिकांच्या पुरवठ्याशी संबंधित समस्या अनेक आहेत. 

१. शिक्षण आणि प्रशिक्षणाचा अभाव:

भारतातील अनेक शिक्षण संस्था आधुनिक तंत्रज्ञानानुसार प्रशिक्षण देत नाहीत. उदाहरणार्थ, ग्रामीण भागातील आयटीआय मध्ये अद्ययावत मशिनरी नसल्यामुळे तेथून बाहेर पडणारे श्रमिक आधुनिक उद्योगांची मागणी पूर्ण करू शकत नाहीत.

२. उद्योगाची गरज व कौशल्य यामध्ये तफावत:

उद्योगांना विशिष्ट कौशल्य असलेले कर्मचारी लागतात, पण शिक्षण प्रणाली ती कौशल्ये पुरवू शकत नाही. उदाहरणार्थ, आयटी कंपन्यांना डेटा अ‍ॅनालिटिक्स मध्ये कुशल लोक हवे असतात, पण पदवीधरांना हे कौशल्य नसते.

३. प्रशिक्षणासाठी निधीची कमतरता:

सरकारी योजनांसाठी पुरेसा निधी उपलब्ध नसतो, त्यामुळे प्रशिक्षण कार्यक्रम कमी प्रमाणात राबवले जातात. उदाहरणार्थ, ‘प्रधानमंत्री कौशल्य विकास योजना’ ही सर्व गरजूंपर्यंत पोहोचत नाही.

४. श्रमिकांचे स्थलांतर:

कुशल श्रमिक शहरांमध्ये स्थलांतर करतात, त्यामुळे ग्रामीण भागात कुशल श्रमिकांची कमतरता भासते. उदाहरणार्थ, उत्तर भारतातील कुशल कारागीर कामासाठी मुंबई व पुण्याकडे जातात.

५. महिला श्रमिकांची कमी उपस्थिती:

कौशल्य विकासात महिलांचा सहभाग कमी आहे, विशेषतः तांत्रिक व उत्पादन क्षेत्रात. उदाहरणार्थ, इंजिनिअरिंग किंवा मशीन ऑपरेशन सारख्या कामांमध्ये महिला कमी दिसतात.

६. उद्योजकता अभाव:

काही कुशल लोक स्वतःचा व्यवसाय सुरू करत नाहीत, त्यामुळे त्यांच्या कौशल्याचा पुरेपूर उपयोग होत नाही. उदाहरणार्थ, कुशल वेल्डर एखादा छोटा वर्कशॉप सुरू करण्याऐवजी मजूर म्हणूनच राहतो.

७. तांत्रिक बदलांशी जुळवून न घेणे:

नवीन तंत्रज्ञान सतत बदलते, पण श्रमिकांना त्याबाबत अद्ययावत प्रशिक्षण दिले जात नाही. उदाहरणार्थ, ऑटोमेशनच्या काळात मशीन ऑपरेटर्सना रोबोटिक प्रणालींचे ज्ञान आवश्यक आहे.

८. समाजिक व मानसिक अडथळे:

काही वेळा लोकांनी ठरवलेली सामाजिक प्रतिष्ठा किंवा मानसिकतेमुळे लोक विशिष्ट कौशल्ये शिकण्यास तयार नसतात. उदाहरणार्थ, प्लंबिंग किंवा इलेक्ट्रिशियन सारख्या व्यवसायांना समाजात कमी दर्जा दिला जातो.